High Frequency Trading คืออะไร รายย่อยแข่งกับหุ่นยนต์ความเร็วสูงได้ไหม

High Frequency Trading (HFT) คือการเทรดด้วยระบบคอมพิวเตอร์ที่ส่งคำสั่งซื้อขายจำนวนมหาศาลในเวลาเสี้ยววินาที โดยอาศัยความเร็วของเครือข่ายและอัลกอริทึมที่ตัดสินใจแทนมนุษย์ทั้งหมด เป้าหมายคือทำกำไรเล็ก ๆ น้อย ๆ จากส่วนต่างราคาที่แคบมาก แต่ทำซ้ำเป็นล้านครั้งต่อวัน หลายคนที่ค้นคำนี้มักสงสัยว่าตัวเองในฐานะเทรดเดอร์รายย่อยจะเข้าใจ แข่งขัน หรือได้รับผลกระทบจากมันอย่างไร บทความนี้จะพาไปดูให้ครบทุกมุม

High Frequency Trading ทำงานอย่างไร

หัวใจของ HFT คือ ความเร็ว ระบบเหล่านี้ใช้เซิร์ฟเวอร์ที่ตั้งอยู่ใกล้ตลาดหลักทรัพย์หรือศูนย์ข้อมูลของโบรกเกอร์มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เทคนิคนี้เรียกว่า co-location เพราะทุกมิลลิวินาทีที่ประหยัดได้ หมายถึงโอกาสเข้าถึงราคาก่อนคู่แข่ง

กระบวนการทำงานคร่าว ๆ คือระบบจะรับข้อมูลราคาแบบเรียลไทม์ ประมวลผลด้วยอัลกอริทึมที่ตั้งกฎไว้ล่วงหน้า แล้วส่งคำสั่งซื้อขายออกไปโดยไม่มีมนุษย์มาตัดสินใจในจุดนั้น ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นในเวลาไม่ถึงหนึ่งวินาที และระบบสามารถเปิด-ปิดสถานะได้หลายพันครั้งต่อวัน ต่างจากเทรดเดอร์รายย่อยที่อาจเข้าออเดอร์ไม่กี่ครั้งต่อวัน

กลยุทธ์หลักที่ใช้ในโลก HFT

HFT ไม่ได้มีกลยุทธ์เดียว แต่แบ่งออกเป็นหลายรูปแบบ ได้แก่

• Market Making คือการตั้งราคาเสนอซื้อ-ขายพร้อมกันเพื่อทำกำไรจากส่วนต่างราคา (spread) และช่วยเพิ่มสภาพคล่องให้ตลาด
• Arbitrage คือการหาส่วนต่างราคาของสินทรัพย์เดียวกันในตลาดหรือโบรกเกอร์ต่างกัน แล้วทำกำไรจากความต่างนั้นก่อนที่ราคาจะปรับเข้าหากัน
• Statistical Arbitrage ใช้แบบจำลองทางสถิติวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของสินทรัพย์หลายตัว แล้วเทรดตามสมมติฐานว่าราคาจะกลับเข้าสู่ค่าเฉลี่ย
• Momentum Ignition เป็นกลยุทธ์ที่ก่อให้เกิดความเคลื่อนไหวราคาระยะสั้นเพื่อดึงดูดคำสั่งซื้อขายอื่นตามมา ก่อนที่ระบบจะปิดสถานะทำกำไร

แต่ละกลยุทธ์อาศัยความได้เปรียบด้านความเร็วและข้อมูลเป็นหลัก ไม่ได้พึ่งการวิเคราะห์ทางเทคนิคแบบที่เทรดเดอร์ทั่วไปคุ้นเคย

ใครอยู่เบื้องหลัง HFT กันแน่

ผู้เล่นใน HFT ส่วนใหญ่คือสถาบันการเงินขนาดใหญ่ กองทุนเฮดจ์ฟันด์ บริษัทเทรดดิ้งเฉพาะทาง (proprietary trading firms) และบางครั้งก็รวมถึงธนาคารเจ้าตลาด (market makers) เอง เพราะการทำ HFT ต้องใช้เงินลงทุนมหาศาลทั้งในด้านโครงสร้างพื้นฐาน เซิร์ฟเวอร์ความเร็วสูง ทีมวิศวกรพัฒนาอัลกอริทึม และค่าธรรมเนียมการเชื่อมต่อโดยตรงกับตลาด (direct market access)

สิ่งเหล่านี้อยู่นอกเหนือความสามารถของเทรดเดอร์รายย่อยทั่วไป ต่อให้มีคอมพิวเตอร์แรงแค่ไหน ก็ไม่สามารถแข่งเรื่องความเร็วระดับมิลลิวินาทีกับสถาบันที่ตั้งเซิร์ฟเวอร์ติดกับตลาดหลักทรัพย์ได้ นี่คือความจริงข้อแรกที่ต้องยอมรับก่อนจะพูดถึงเรื่องอื่น

HFT ต่างจาก Scalping ของรายย่อยอย่างไร

หลายคนสับสนระหว่าง HFT กับการเทรดสั้น (scalping) ที่เทรดเดอร์รายย่อยทำกัน ทั้งสองอย่างมีจุดร่วมคือเน้นทำกำไรจากความเคลื่อนไหวราคาระยะสั้น แต่มีความต่างสำคัญดังนี้

ประเด็น	High Frequency Trading	Scalping ของรายย่อย
ความเร็วในการส่งคำสั่ง	มิลลิวินาทีหรือเร็วกว่า	วินาทีถึงนาที
จำนวนออเดอร์ต่อวัน	หลักพันถึงล้านครั้ง	หลักสิบถึงร้อยครั้ง
ผู้ตัดสินใจ	อัลกอริทึมทั้งหมด	มนุษย์ตัดสินใจเอง หรือใช้ EA ช่วยบางส่วน
โครงสร้างพื้นฐาน	เซิร์ฟเวอร์ co-location เชื่อมตรงตลาด	แพลตฟอร์มโบรกเกอร์ทั่วไป
เงินลงทุนเริ่มต้น	ระดับล้านถึงหลายสิบล้านบาท	เริ่มได้ตั้งแต่หลักพันบาท

พูดง่าย ๆ คือ scalping ที่รายย่อยทำเป็นการเทรดสั้นในกรอบเวลาที่มนุษย์ยังพอตามทัน แต่ HFT คือการเทรดในระดับที่มนุษย์มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าเลยด้วยซ้ำ

HFT ส่งผลกระทบต่อเทรดเดอร์รายย่อยอย่างไร

แม้รายย่อยจะแข่งขันโดยตรงกับ HFT ไม่ได้ แต่ก็ได้รับผลกระทบทั้งด้านดีและด้านที่ต้องระวัง

• ด้านดี: HFT ช่วยเพิ่มสภาพคล่องให้ตลาด ทำให้ spread ระหว่างราคาซื้อ-ขายแคบลงในสภาวะตลาดปกติ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อต้นทุนการเทรดของทุกคน
• ด้านที่ต้องระวัง: ในช่วงข่าวสำคัญหรือตลาดผันผวนสูง ระบบ HFT บางตัวอาจถอนสภาพคล่องออกอย่างรวดเร็ว ทำให้ spread กว้างขึ้นฉับพลัน หรือเกิดปรากฏการณ์ที่เรียกว่า flash crash ซึ่งราคาร่วงหรือพุ่งรุนแรงในเวลาสั้น ๆ ก่อนจะกลับสู่ระดับปกติ
• Slippage ที่มากขึ้น: เมื่อระบบความเร็วสูงเข้าไปเทรดก่อนคำสั่งของเรา อาจทำให้ราคาที่ได้จริงต่างจากราคาที่ตั้งใจไว้ โดยเฉพาะช่วงข่าวแรง

การติดตามปฏิทินเศรษฐกิจก่อนเทรดจึงสำคัญ เพราะช่วงเวลาที่มีข่าวสำคัญมักเป็นช่วงที่ HFT เคลื่อนไหวหนักที่สุด ลองดูตัวอย่างการติดตามได้ที่ ปฏิทินเศรษฐกิจ ของ FxFriend เพื่อวางแผนหลีกเลี่ยงช่วงเวลาที่ความผันผวนอาจรุนแรงเกินคาด

รายย่อยควรรับมือหรือปรับตัวอย่างไร

ในเมื่อแข่งขันด้านความเร็วไม่ได้ สิ่งที่รายย่อยทำได้คือปรับกลยุทธ์ให้เข้ากับสภาพตลาดที่มี HFT อยู่ ดังนี้

• เลี่ยงการเทรดกรอบเวลาสั้นมากในช่วงข่าวแรง เพราะเป็นช่วงที่ HFT เคลื่อนไหวถี่ที่สุด และ spread อาจกว้างผิดปกติ
• ใช้ Stop Loss เสมอ เพื่อป้องกันความเสียหายจากความผันผวนฉับพลันที่อาจเกิดจากการถอนสภาพคล่องของระบบอัลกอริทึม
• เลือกกรอบเวลาที่เหมาะกับตัวเอง เทรดเดอร์รายย่อยส่วนใหญ่เหมาะกับ swing trading หรือ position trading ที่ใช้การวิเคราะห์ปัจจัยพื้นฐานและเทคนิคผสมกัน มากกว่าจะแข่งความเร็วในกรอบวินาที
• เข้าใจว่า spread ที่แคบบางครั้งมาจาก HFT ไม่ใช่ตลาดสงบจริง ๆ ดังนั้นอย่าประมาทเรื่องความผันผวนแฝง
• ติดตามการวิเคราะห์รายวัน เพื่อเข้าใจบริบทตลาดในภาพใหญ่ก่อนตัดสินใจเทรด เช่น การวิเคราะห์ทองคำที่ วิเคราะห์ทองคำรายวัน ซึ่งช่วยให้เห็นภาพรวมแนวโน้มโดยไม่ต้องพึ่งการแข่งความเร็วแบบ HFT

ข้อจำกัดและประเด็นด้านกฎระเบียบของ HFT

HFT เป็นประเด็นที่ถกเถียงกันมานานในวงการการเงินโลก หน่วยงานกำกับดูแลในหลายประเทศออกกฎเพื่อควบคุมความเสี่ยงจากระบบเหล่านี้ เช่น การกำหนดให้มี circuit breaker หยุดการซื้อขายชั่วคราวเมื่อราคาผันผวนเกินเกณฑ์ที่กำหนด หรือการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมพิเศษสำหรับคำสั่งที่ถูกยกเลิกบ่อยเกินไป เพื่อลดพฤติกรรมที่เรียกว่า quote stuffing ซึ่งเป็นการส่งคำสั่งจำนวนมากแล้วยกเลิกทันทีเพื่อสร้างความสับสนให้ระบบอื่น

สำหรับตลาด Forex และคริปโตซึ่งเป็นตลาดที่ไม่มีศูนย์กลางแบบตลาดหุ้น (decentralized market) การกำกับดูแล HFT จึงทำได้ยากกว่า และผู้เล่นรายย่อยควรตระหนักว่าความผันผวนบางส่วนที่เห็นในกราฟอาจไม่ได้มาจากปัจจัยพื้นฐานล้วน ๆ แต่มาจากการเคลื่อนไหวของระบบอัลกอริทึมที่ทำงานเร็วเกินกว่าจะสังเกตเห็นด้วยตาเปล่า

คำถามที่พบบ่อย

1. เทรดเดอร์รายย่อยสามารถทำ High Frequency Trading เองได้ไหม
ในทางทฤษฎีทำได้ แต่ในทางปฏิบัติแทบเป็นไปไม่ได้ เพราะต้องใช้เงินลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานสูงมาก ทั้งเซิร์ฟเวอร์ที่ตั้งใกล้ตลาด การเชื่อมต่อโดยตรงกับตลาด และทีมพัฒนาอัลกอริทึมระดับมืออาชีพ ซึ่งเกินความสามารถของนักลงทุนทั่วไปอย่างมาก

2. HFT ทำให้ตลาด Forex อันตรายขึ้นหรือไม่
ไม่ได้อันตรายขึ้นโดยตรง แต่เพิ่มความซับซ้อนของความผันผวนระยะสั้น โดยเฉพาะช่วงข่าวสำคัญ การใช้ Stop Loss และหลีกเลี่ยงการเทรดกรอบเวลาสั้นมากในช่วงข่าวจึงยังเป็นวิธีป้องกันที่ได้ผลดีที่สุด

3. เราจะรู้ได้อย่างไรว่าตอนนี้มี HFT กำลังทำงานอยู่ในกราฟที่ดู
โดยทั่วไปไม่สามารถระบุได้ชัดเจนด้วยตาเปล่า แต่สัญญาณที่พอสังเกตได้คือราคาที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็วผิดปกติในเสี้ยววินาทีโดยไม่มีข่าวรองรับ หรือ spread ที่กว้างขึ้นฉับพลันแล้วกลับแคบอย่างรวดเร็ว ซึ่งมักเกิดในช่วงที่มีการประกาศตัวเลขเศรษฐกิจสำคัญ

สรุป

High Frequency Trading คือรูปแบบการเทรดที่ใช้ความเร็วระดับมิลลิวินาทีและอัลกอริทึมที่ซับซ้อนในการทำกำไรจากส่วนต่างราคาเล็ก ๆ จำนวนมาก ซึ่งเป็นเกมที่ถูกออกแบบมาสำหรับสถาบันการเงินขนาดใหญ่ ไม่ใช่สนามที่เทรดเดอร์รายย่อยจะเข้าไปแข่งขันโดยตรงได้ สิ่งที่รายย่อยทำได้ดีที่สุดคือเข้าใจว่า HFT มีอยู่จริงในตลาด ปรับกลยุทธ์ให้เหมาะกับกรอบเวลาที่ตัวเองควบคุมได้ ใช้เครื่องมือบริหารความเสี่ยงอย่างเคร่งครัด และติดตามข้อมูลตลาดอย่างสม่ำเสมอเพื่อไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของความผันผวนที่เกิดจากระบบที่เร็วกว่ามนุษย์

คำเตือน: การเทรด Forex ทองคำ และคริปโตมีความเสี่ยงสูง ผู้ลงทุนอาจสูญเสียเงินลงทุนทั้งหมดได้ บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้เท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน โปรดศึกษาข้อมูลให้รอบด้านและประเมินความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุนทุกครั้ง

ภาพ: Photo by AlphaTradeZone on Pexels